Overgevoeligheid
Overgevoeligheidsreacties kunnen onmiddellijk optreden na het gebruik van Atrovent, zoals zeldzame gevallen van urticaria, angio-oedeem, rash, bronchospasme, orofaryngeaal oedeem en anafylaxie.

Paradoxale bronchospasmen
Net zoals elk geïnhaleerd geneesmiddel kan Atrovent HFA mogelijk levensbedreigende paradoxale bronchospasmen veroorzaken. Als paradoxale bronchospasmen optreden, moet het gebruik van Atrovent HFA onmiddellijk worden stopgezet en vervangen worden door een alternatieve behandeling.

Oculaire complicaties
Atrovent HFA moet met de nodige voorzichtigheid worden gebruikt bij patiënten die aanleg hebben voor afgesloten-kamerhoekglaucoom.
In enkele zeldzame gevallen werden oogklachten gemeld (mydriasis, verhoogde oogdruk, afgesloten-kamerhoekglaucoom, oogpijn) wanneer een verstuiving van ipratropiumbromide, alleen of in combinatie met een bèta 2-sympathicomimetica per ongeluk in contact met de ogen was gekomen.

Als oogpijn, wazig zien, visuele halo’s of gekleurde beelden tegelijk voorkomen met rode ogen (toe te schrijven aan de congestie bij conjunctivitis en aan oedeem van de cornea), kan het gaan om symptomen van acuut afgesloten-kamerhoekglaucoom.  Wanneer dit geheel van symptomen optreedt, is het nodig een behandeling in te stellen met een collyrium dat een myoticum bevat en onmiddellijk het advies van een specialist in te winnen.
De patiënt moet de nodige instructies krijgen voor een correct gebruik van Atrovent HFA.
Er moet op worden gelet dat de verneveloplossing niet in de ogen terechtkomt. Aangezien de oplossing manueel wordt toegediend via een mondstuk, is de kans dat de verneveloplossing in de ogen terechtkomt uiterst klein.

Effect op de nieren en urinewegen
Atrovent HFA moet met de nodige voorzichtigheid gebruikt worden bij patiënten met een vooraf bestaande verstopping van de urinewegen (bijvoorbeeld prostaathyperplasie of obstructie ter hoogte van de hals van de urineblaas). 

Gastro-intestinale motiliteitsstoornissen
Patiënten met cystische fibrose (mucoviscidose) kunnen gevoeliger zijn voor gastro-intestinale motiliteitsstoornissen.

Dit geneesmiddel bevat 8 mg alcohol (ethanol) per verstuiving, d.i. 8 mg/0,05 ml. De hoeveelheid per verstuiving van dit geneesmiddel staat gelijk aan minstens 1 ml bier of 1 ml wijn. De geringe hoeveelheid alcohol in dit geneesmiddel zal geen merkbaar effect veroorzaken.

Langdurige gelijktijdig gebruik van geïnhaleerd Atrovent met andere anticholinergica is niet onderzocht. Daarom wordt langdurig gelijktijdig gebruik van Atrovent met andere anticholinergica niet aanbevolen.
Bèta 2-sympathicomimetica en xanthinederivaten kunnen het bronchusverwijdend effect versterken.

Zwangerschap
Er zijn geen gegevens over het gebruik van ipratropiumbromide bij zwangere vrouwen.
Als voorzorgsmaatregel vermijdt u bij voorkeur het gebruik van Atrovent HFA tijdens de zwangerschap te vermijden, hoewel bij dierproeven geen directe of indirecte schadelijke effecten op de voortplanting vastgesteld zijn na inhalatie van doses die ver boven de voor de mens aanbevolen doses liggen (zie rubriek 5.3).

Borstvoeding
Het is niet bekend of ipratropiumbromide en de metabolieten daarvan worden uitgescheiden in de moedermelk. Het is onwaarschijnlijk dat ipratropiumbromide de zuigeling in voldoende hoeveelheid bereikt om een bijwerking te veroorzaken wanneer het via inhalatie wordt toegediend. Toch moet voorzichtigheid in acht worden genomen wanneer Atrovent HFA wordt toegediend aan vrouwen die borstvoeding geven.

Vruchtbaarheid
Er zijn geen klinische gegevens beschikbaar over de effecten van ipratropiumbromide op de vruchtbaarheid. Tijdens niet-klinische studies met ipratropiumbromide werd geen enkel ongewenst effect op de vruchtbaarheid vastgesteld (zie rubriek “Gegevens uit het preklinisch veiligheidsonderzoek”).

Er zijn geen studies uitgevoerd naar het effect van ipratropiumbromide op de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen. De patiënt moet er echter op gewezen worden dat ongewenste effecten zoals duizeligheid, verstoring van de oogaccommodatie, mydriase en wazig zicht kunnen optreden bij een behandeling met Atrovent HFA. Daarom is voorzichtigheid geboden bij het besturen van voertuigen of het bedienen van machines.

Er werden geen specifieke symptomen van overdosering waargenomen.
Door de brede therapeutische index van ipratropium en het topische karakter van de inhalatietoepassing van Atrovent HFA hoeft men niet bang te zijn voor het optreden van ernstige anticholinerge symptomen.  Lichte en voorbijgaande systemische manifestaties van anticholinerge activiteit, zoals een droge mond, visuele accommodatiestoornissen en tachycardie, kunnen optreden bij overdosering.

Farmacotherapeutische categorie: anticholinergicum.
ATC-code: R03B B01

Werkingsmechanisme
Ipratropiumbromide, een quaternaire ammoniumverbinding, is een stof met anticholinerge eigenschappen. In niet-klinisch onderzoek werd aangetoond dat deze stof de door de nervus vagus gemedieerde reflexen remt door antagonisme van de werking van acetylcholine.  Anticholinergica voorkomen de toename van de intracellulaire concentratie van Ca++, die door de interactie van acetylcholine met muscarine-receptoren van bronchiaal glad spierweefsel veroorzaakt wordt. Het vrijkomen van Ca++ wordt gemedieerd door het second messenger-systeem dat bestaat uit IP3 (inositol trifosfaat) en DAG (diacylglycerol).
De luchtwegverwijding (bronchodilatatie) die na inhalatie van Atrovent HFA optreedt is hoofdzakelijk een lokaal specifiek effect en geen systemisch effect.
Niet-klinische en klinische studies toonden geen schadelijke effecten van Atrovent HFA op de mucussecretie van de luchtwegen, noch op de mucociliaire klaring of de gasuitwisselingen.

Klinische werkzaamheid en veiligheid
Therapeutische equivalentie tussen de CFK- en HFA-formuleringen is aangetoond in behandelingen van 3 maanden bij volwassen astmapatiënten, COPD-patiënten en pediatrische astmapatiënten waarbij de CFC- en HFA-formuleringen werden vergeleken.
In gecontroleerde studies op 90 dagen bij patiënten met bronchospasme geassocieerd met chronische obstructieve longlijden (chronische bronchitis en emfyseem), treden significante verbeteringen in de longfunctie op binnen 15 minuten, met een piek na 1-2 uur en deze verbeteringen houden gedurende 4 tot 6 uur aan.
In gecontroleerde studies op 90 dagen bij patiënten met bronchospasme geassocieerd met astma, werd een significante verbetering vastgesteld van de longfunctie (VEMS verhoogd met 15%) bij 51 % van de patiënten.

Absorptie
Het therapeutisch effect van Atrovent HFA wordt veroorzaakt door een lokale werking op de luchtwegen.  De bronchusverwijding (farmacodynamisch effect) en de plasmaconcentratie (farmacokinetisch effect) die door Atrovent HFA veroorzaakt worden, verlopen niet parallel in de tijd.
Na inhalatie wordt meestal 10 tot 30% van de dosis in de longen afgezet, afhankelijk van de formulering en de inhalatietechniek. Het grootste deel van de dosis wordt ingeslikt en gaat door het maag-darmkanaal.
Het deel van de dosis dat in de longen afgezet wordt, bereikt zeer snel de bloedstroom (binnen enkele minuten).
Cumulatieve uitscheiding door de nieren (0-24 uur) van de moederverbinding wordt geschat op minder dan 1% van de orale dosis en ongeveer 3-13% van de inhalatiedosis.
Op basis van deze gegevens wordt de totale biologische beschikbaarheid van orale en geïnhaleerde doses ipratropiumbromide geschat op respectievelijk 2% en 7 tot 28%. Wanneer hiermee rekening gehouden wordt, draagt het deel van de dosis ipratropiumbromide dat ingeslikt wordt niet relevant bij aan de systemische blootstelling.

Distributie
De farmacokinetische parameters werden berekend op basis van de plasmaconcentraties na intraveneuze toediening. Er is een snelle bifasische afname van de plasmaconcentratie vastgesteld.Het distributievolume in steady state (Vdss) is ongeveer 176 l (≈ 2,4 l/kg).De plasma-eiwitbinding is gering (minder dan 20%). Het quaternaire ipratropiumamine kan niet doorheen de placenta of de bloed-hersenbarrière dringen. De gekende metabolieten vertonen weinig of geen affiniteit voor de muscarinereceptor en moeten als ineffectief worden beschouwd.

Biotransformatie
Na intraveneuze toediening wordt ongeveer 60% van de dosis gemetaboliseerd, waarvan het grootste deel waarschijnlijk door middel van oxidatie in de lever.
De bekende metabolieten worden gevormd door middel van hydrolyse, dehydratie of eliminatie van de hydroxymethylgroep in de functionele tropinezuurgroep.

Eliminatie
De plasmahalfwaardetijd van de actieve stof in de terminale eliminatiefase bedraagt ongeveer 1,6 uur.
De totale klaring van ipratropium is 2,3 l/minuut en de renale klaring is 0,9 l/min.
In een studie over de uitscheidingsbalans bedroeg de cumulatieve renale uitscheiding (6 dagen) van de productgerelateerde radioactiviteit (inclusief de moederverbinding en alle andere metabolieten) 9,3% na orale toediening en 3,2% na inhalatie. De totale radioactiviteit die wordt uitgescheiden via de feces is 88,5 % na orale toediening en 69,4 % na inhalatie. Bijgevolg vindt de uitscheiding van het grootste deel van de productgerelateerde radioactiviteit plaats via de nieren. De eliminatiehalfwaardetijd van productgerelateerde radioactiviteit (moederverbinding en metabolieten) is 3,6 uur.

Niet-klinische gegevens uit conventioneel onderzoek op het gebied van veiligheidsfarmacologie, toxicologie bij herhaalde toediening, genotoxiciteit, carcinogeen potentieel, reproductie- en ontwikkelingsfuncties, duiden niet op een speciaal risico voor mensen.

Watervrij citroenzuur - gezuiverd water - watervrij ethanol - tetrafluoroethaan - stikstof (inert gas).

Niet van toepassing.

36 maanden

Gebruik Atrovent HFA niet meer na de uiterste houdbaarheidsdatum. Die vindt u op het etiket, de doos en het busje na "EXP". Daar staat een maand en een jaar. De laatste dag van die maand is de uiterste houdbaarheidsdatum.

Niet bewaren boven +30 °C. Bewaren in de oorspronkelijke verpakking.
Buiten het zicht en bereik van kinderen houden.
Beschermen tegen licht, hitte en vorst.
Het Atrovent HFA busje staat onder druk: het mag niet doorboord worden, noch verbrand, noch blootgesteld aan temperaturen hoger dan 50°C (zon, verwarmingstoestel, ...).

Busje onder druk in inox van 10 ml, bevat 200 verstuivingen die elk een dosis van 20 mcg ipratropiumbromide bevatten.
Is ook verkrijgbaar als verneveloplossing.
Niet alle genoemde verpakkingsgrootten worden in de handel gebracht.

Geen bijzondere vereisten voor verwijdering.
Al het ongebruikte geneesmiddel of afvalmateriaal dient overeenkomstig lokale voorschriften vernietigd te worden.

Datum van eerste verlening van de vergunning: 14.10.2002
Datum van hernieuwing van de vergunning: 11.06.2007